Cân nặng và nội tiết ở phụ nữ

Cân nặng ở phụ nữ chịu ảnh hưởng của nhiều giai đoạn nội tiết khác nhau — và hiểu điều này giúp bớt hoang mang.

Theo chu kỳ kinh

• Cân có thể dao động vài lạng tới hơn một cân theo giai đoạn của chu kỳ.
• Nguyên nhân chủ yếu là thay đổi lượng nước giữ trong cơ thể, không phải tăng mỡ.
• Thường nặng hơn trong những ngày trước kỳ kinh.
• Kèm theo đầy bụng, căng tức ngực, phù nhẹ chân tay.
• Cảm giác thèm ăn cũng thay đổi — nhiều người thèm đồ ngọt hơn giai đoạn này.
• Con số trở lại sau khi kỳ kinh kết thúc.

Nên làm gì

• Đừng cân trong những ngày trước kỳ kinh rồi lo lắng.
• So sánh cùng giai đoạn giữa các tháng thì mới có ý nghĩa.
• Giảm muối những ngày này giúp đỡ giữ nước.
• Uống đủ nước — nghe ngược nhưng thiếu nước lại làm giữ nước nhiều hơn.
• Vận động nhẹ giúp giảm đầy bụng.

Hội chứng buồng trứng đa nang

Dấu hiệu thường gặp

• Kinh nguyệt thưa, không đều hoặc mất kinh.
• Khó kiểm soát cân nặng, đặc biệt mỡ vùng bụng.
• Rậm lông ở mặt, ngực, bụng.
• Trứng cá dai dẳng.
• Rụng tóc kiểu hói ở đỉnh đầu.
• Mảng da sẫm màu, dày ở cổ, nách, bẹn.
• Khó có thai.

Vì sao cần đi khám

• Có liên quan tới nguy cơ đái tháo đường và các vấn đề chuyển hoá.
• Ảnh hưởng tới khả năng sinh sản.
• Cần được chẩn đoán đúng vì nhiều tình trạng khác có biểu hiện tương tự.
• Có hướng quản lý — thay đổi lối sống là một phần quan trọng, đôi khi kèm điều trị theo chỉ định.

Giảm một phần cân nặng ở người thừa cân thường giúp cải thiện nhiều mặt của hội chứng này. Nhưng việc giảm cân với người có hội chứng này thường khó hơn — đây không phải lỗi của người bệnh.

Trong thai kỳ

• Tăng cân trong thai kỳ là bình thường và cần thiết.
• Mức tăng phù hợp khác nhau tuỳ cân nặng trước khi mang thai — bác sĩ sẽ tư vấn mức riêng cho từng người.
• Không tự áp dụng chế độ ăn kiêng khi mang thai.
• Đi khám thai đều đặn để được theo dõi.
• Tăng cân quá nhanh hoặc phù nhiều cần báo bác sĩ — có thể là dấu hiệu của vấn đề cần theo dõi.
• Sụt cân hoặc không tăng cân cũng cần báo.
• Vận động phù hợp thường được khuyến khích — hỏi bác sĩ về hình thức an toàn.

Sau sinh

• Cơ thể cần thời gian hồi phục — đừng vội ép giảm cân.
• Nuôi con bằng sữa mẹ cần đủ năng lượng và dinh dưỡng — không phải lúc ăn kiêng khắt khe.
• Thiếu ngủ ở giai đoạn này ảnh hưởng nhiều tới cảm giác đói.
• Ưu tiên ăn đủ chất, ngủ khi có thể, vận động nhẹ nhàng.
• Hỏi bác sĩ về thời điểm và cách phù hợp.
• Không dùng sản phẩm giảm cân khi đang cho con bú.
• Đừng so sánh với người khác — mỗi người hồi phục khác nhau.

Cần đi khám nếu

• Buồn chán kéo dài, khóc nhiều, mất hứng thú — có thể là trầm cảm sau sinh, cần được hỗ trợ.
• Sụt cân nhanh bất thường.
• Mệt mỏi quá mức, tim đập nhanh, rụng tóc nhiều — đôi khi liên quan tuyến giáp sau sinh.

Tiền mãn kinh và mãn kinh

Thay đổi thường gặp

• Mỡ có xu hướng dồn về vùng bụng nhiều hơn.
• Khối cơ giảm dần theo tuổi nếu không tập kháng lực.
• Cân có thể tăng dù cách ăn không đổi.
• Giấc ngủ kém đi — ảnh hưởng tới cảm giác đói.
• Bốc hoả, đổ mồ hôi đêm làm ngủ không ngon.
• Tâm trạng thay đổi.

Nên làm gì

• Tập kháng lực trở nên quan trọng hơn bao giờ hết — giữ cơ và giữ xương.
• Bảo đảm đủ đạm.
• Chú ý sức khoẻ xương — hỏi bác sĩ về việc kiểm tra.
• Chú ý vòng bụng bên cạnh cân nặng.
• Cải thiện giấc ngủ.
• Hạn chế rượu bia — làm nặng thêm bốc hoả và ảnh hưởng xương.
• Khám sức khoẻ định kỳ — nguy cơ tim mạch tăng ở giai đoạn này.
• Hỏi bác sĩ nếu triệu chứng ảnh hưởng nhiều tới sinh hoạt.

Khi nào cần đi khám

• Kinh nguyệt bất thường kéo dài.
• Mất kinh mà không mang thai.
• Tăng hoặc sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân.
• Rậm lông, trứng cá nặng, rụng tóc nhiều.
• Khó có thai.
• Phù nhiều.
• Mệt mỏi kéo dài.
• Triệu chứng mãn kinh ảnh hưởng nhiều tới cuộc sống.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Dao động cân theo chu kỳ kinh chủ yếu là nước — đừng cân vào những ngày trước kỳ kinh rồi lo.
2. Buồng trứng đa nang làm việc giảm cân khó hơn — đây không phải lỗi của người bệnh, và cần được khám.
3. Tuổi mãn kinh là lúc tập kháng lực quan trọng nhất — để giữ cơ và giữ xương.

Câu hỏi thường gặp