Giảm cân là phần dễ hơn. Giữ cân mới là phần khó.
Điều này ít được nói tới vì không ai bán được sản phẩm bằng câu đó.
Vì sao cân tăng trở lại
Cách giảm không phải cách sống được
- Chế độ khắt khe chỉ duy trì được vài tuần tới vài tháng.
- Khi quay về cách ăn cũ — cân quay về theo.
- Càng khắt khe càng khó duy trì, và càng dễ ăn bù mạnh khi kết thúc.
Cơ thể phản ứng lại
- Cảm giác đói tăng lên sau khi sụt cân — đây là phản ứng sinh học bình thường, không phải thiếu ý chí.
- Mức tiêu hao giảm đi — một phần do cơ thể nhẹ hơn, một phần do mất cơ.
- Phản ứng này kéo dài khá lâu sau khi đã giảm cân.
Mất cơ trong quá trình giảm
- Giảm nhanh và không tập kháng lực thì mất nhiều cơ.
- Cơ thể yếu hơn, tiêu hao ít hơn.
- Khi tăng lại thì phần tăng chủ yếu là mỡ — nên sau vài vòng, thành phần cơ thể xấu đi dù con số cân như cũ.
Mất động lực sau khi đạt mục tiêu
- Đạt con số rồi thì nhiều người dừng mọi thứ.
- Không còn theo dõi, không còn để ý.
- Tăng lại từ từ mà không nhận ra — cho tới khi quần áo chật.
Cuộc sống thay đổi
- Công việc bận hơn, có con nhỏ, chuyển chỗ ở, ốm đau.
- Thói quen bị phá vỡ.
- Đây là chuyện bình thường — vấn đề là có quay lại được không.
Vòng lặp giảm rồi tăng
Nhiều người trải qua nhiều vòng: giảm nhanh, tăng lại, giảm nhanh hơn, tăng lại nhiều hơn.
Hậu quả
- Mất cơ dần qua mỗi vòng.
- Mệt mỏi tinh thần, cảm giác thất bại lặp lại.
- Quan hệ với đồ ăn trở nên căng thẳng.
- Mỗi lần sau càng khó hơn.
- Dễ tìm tới sản phẩm quảng cáo vì tuyệt vọng.
Thà giảm chậm và giữ được, còn hơn giảm nhanh rồi lặp lại vòng này.
Điều người giữ được cân thường làm
- Giảm bằng chính cách họ sẽ duy trì về sau — không có giai đoạn "kết thúc chế độ".
- Vận động đều đặn, lâu dài — đây là điểm chung rõ nhất.
- Tập kháng lực để giữ cơ.
- Theo dõi cân nặng đều đặn — không ám ảnh nhưng cũng không bỏ mặc.
- Ăn sáng đều nếu điều đó hợp với họ.
- Nấu ăn tại nhà phần lớn các bữa.
- Hạn chế đồ uống có đường lâu dài.
- Xử lý sớm khi thấy tăng vài cân — không chờ tăng nhiều mới làm gì.
- Có cách quay lại sau những giai đoạn gián đoạn.
- Chấp nhận rằng đây là việc lâu dài, không phải một đợt.
Ngưỡng cảnh báo cho riêng mình
Đặt một mức cân mà khi vượt qua thì mình sẽ hành động.
- Ví dụ: cao hơn mức hiện tại hai tới ba cân.
- Chạm ngưỡng thì quay lại những việc đã làm khi giảm cân — trong vài tuần.
- Xử lý hai ba cân dễ hơn nhiều so với xử lý mười cân.
- Cách này giúp không phải theo dõi căng thẳng mỗi ngày.
Kỳ vọng thực tế cho giai đoạn giữ cân
- Cân sẽ dao động — vài lạng lên xuống là bình thường.
- Sẽ có giai đoạn tăng lên — lễ Tết, ốm, bận. Đó là chuyện bình thường.
- Điều quan trọng là xu hướng nhiều tháng, không phải con số tuần này.
- Không cần hoàn hảo — chỉ cần quay lại được.
- Giữ được cân đã giảm là một thành công lớn, dù không giảm thêm.
Nếu đã tăng lại
- Đừng coi đó là thất bại toàn bộ.
- Nhìn lại xem điều gì đã thay đổi — thói quen nào bị bỏ.
- Quay lại một việc đơn giản trước — thường là vận động hoặc đồ uống.
- Không bắt đầu lại bằng chế độ khắt khe hơn — đó là cái đã thất bại lần trước.
- Không chờ tới thứ Hai, đầu tháng, sau Tết.
- Nếu đã thử nhiều lần mà không được — nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng thay vì tự xoay tiếp.
Thay đổi cách nghĩ về đích đến
Không có "đích" trong việc này.
Cách nghĩ "giảm xong rồi thôi" là nguyên nhân chính khiến cân tăng lại. Cách nghĩ đúng hơn là: mình đang xây một cách sống mà mình duy trì được trong nhiều năm.
Nếu cách đó quá khổ sở để duy trì — thì nó sai ngay từ đầu, dù nó có hiệu quả trong ba tháng.
Điều đáng nhớ
Ba ý:
- Giảm bằng chính cách mình sẽ duy trì về sau — không có giai đoạn "kết thúc chế độ".
- Đặt ngưỡng cảnh báo hai tới ba cân và hành động sớm, thay vì chờ tăng nhiều.
- Cảm giác đói tăng sau khi sụt cân là phản ứng sinh học, không phải thiếu ý chí.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao giảm cân xong lại tăng trở lại?
Vì phần lớn người giảm cân bằng cách khắt khe rồi quay về thói quen cũ, đồng thời cơ thể có xu hướng tăng cảm giác đói và giảm tiêu hao sau khi sụt cân.
Giai đoạn giữ cân cần gì khác với giai đoạn giảm cân?
Giai đoạn giữ cân cần thói quen duy trì được lâu dài, vận động đều đặn và theo dõi nhẹ nhàng, thay vì các biện pháp mạnh chỉ áp dụng trong thời gian ngắn.
Vòng lặp giảm rồi tăng có hại không?
Lặp đi lặp lại việc giảm nhanh rồi tăng lại thường làm mất cơ dần, gây mệt mỏi tinh thần và làm những lần sau khó hơn.
Làm sao tăng khả năng giữ được cân?
Nên giảm cân bằng chính cách mình sẽ duy trì về sau, giữ cơ bằng tập kháng lực, theo dõi cân đều đặn và xử lý sớm khi thấy tăng trở lại.