Nói chuyện về cân nặng: với bản thân và với người khác

Cân nặng là chủ đề được bình luận nhiều nhất trong các cuộc gặp gỡ. Và cũng là chủ đề gây tổn thương nhiều nhất mà người nói thường không nhận ra.

Vì sao bình luận về cân nặng gây hại

• Người ta đã biết cân nặng của mình — không cần ai nhắc.
• Tạo cảm giác xấu hổ chứ không tạo động lực.
• Xấu hổ thường dẫn tới ăn theo cảm xúc và tránh né — làm mọi thứ tệ hơn.
• Có thể dẫn tới hành vi ăn uống không lành mạnh.
• Người ta có thể đang có bệnh, đang dùng thuốc, hoặc đang gặp khó khăn mà bạn không biết.
• Làm người ta ngại đi khám vì sợ bị phán xét.

Ngay cả lời khen cũng cần cẩn thận

"Dạo này gầy đi trông đẹp thế" nghe như lời khen — nhưng không phải lúc nào cũng tốt.

• Người đó có thể sụt cân do bệnh.
• Có thể do căng thẳng, trầm cảm.
• Có thể do rối loạn ăn uống — và lời khen củng cố điều đó.
• Hàm ý là trước đây trông không đẹp.
• Tạo áp lực phải giữ cân nặng đó.

Thay bằng

• "Dạo này thấy anh vui vẻ nhỉ."
• "Lâu quá không gặp, khoẻ không?"
• Khen về điều người ta làm, không phải về ngoại hình.

Khi muốn hỗ trợ người thân

Nên

• Hỏi họ có muốn được giúp không và muốn giúp thế nào.
• Đề nghị cùng làm — cùng đi bộ, cùng nấu ăn, cùng đi khám.
• Thay đổi thói quen của cả nhà — không nhắm riêng vào một người.
• Lắng nghe mà không phán xét.
• Ghi nhận nỗ lực, không chỉ ghi nhận kết quả.
• Hỗ trợ những việc cụ thể — trông con để họ đi tập, nấu bữa lành mạnh.

Không nên

• Không góp ý về cân nặng khi người ta không hỏi.
• Không nhắc về những lần thất bại trước.
• Không so sánh với người khác.
• Không bình luận về những gì họ ăn.
• Không nói "chỉ cần ăn ít đi và tập nhiều lên" — họ đã biết rồi.
• Không bình luận trước mặt người khác.
• Không gửi quảng cáo thuốc giảm cân.

Với trẻ em — cần đặc biệt cẩn thận

• Không chê bai ngoại hình của trẻ.
• Không so sánh với anh chị em hoặc bạn bè.
• Không bình luận về cân nặng trước mặt người khác.
• Nói về thói quen lành mạnh của cả nhà thay vì nói về cân nặng của trẻ.
• Không nói tiêu cực về cơ thể của chính mình trước mặt trẻ — trẻ học từ đó.
• Không dùng thức ăn làm phần thưởng hoặc hình phạt.
• Khen nỗ lực và phẩm chất, không khen ngoại hình.

Chê bai về cân nặng ở tuổi nhỏ có thể để lại ảnh hưởng lâu dài — về lòng tự trọng và về quan hệ với thức ăn.

Cách nói chuyện với chính mình

Đây là phần quan trọng nhất và hay bị bỏ qua nhất.

Nhận ra cách mình tự nói

• Có hay tự chê bai cơ thể mình không?
• Có gọi mình là "lười", "vô dụng" khi không đạt mục tiêu không?
• Có nghĩ mình không xứng đáng cho tới khi giảm được cân không?

Vì sao cách tự nói quan trọng

• Tự trách tạo cảm giác thất bại và xấu hổ.
• Xấu hổ dẫn tới bỏ cuộc, không dẫn tới cải thiện.
• Tạo vòng lặp tiêu cực.
• Ảnh hưởng tới tâm trạng và chất lượng sống.

Cách tốt hơn

• Nói với mình như nói với một người bạn đang gặp khó khăn.
• Thay "mình thật vô dụng" bằng "tuần này khó, mình sẽ thử lại".
• Ghi nhận những gì đã làm được, dù nhỏ.
• Tách giá trị bản thân khỏi con số trên cân.
• Chấp nhận rằng tiến bộ không phải đường thẳng.

Khi bị bình luận về cân nặng

Có thể

• Đổi chủ đề.
• Nói thẳng: "Em không muốn nói về chuyện này."
• "Cảm ơn anh quan tâm, nhưng em đang theo hướng dẫn của bác sĩ rồi."
• Không cần giải thích hay biện minh.
• Hạn chế tiếp xúc với người thường xuyên bình luận nếu ảnh hưởng nhiều.

Nhớ rằng

Lời bình luận của người khác nói về họ nhiều hơn nói về bạn.

Trong môi trường y tế

• Bạn có quyền được đối xử tôn trọng khi đi khám.
• Có thể nói với bác sĩ nếu thấy không thoải mái với cách trao đổi.
• Đừng tránh đi khám vì sợ bị phán xét — các vấn đề sức khoẻ khác cũng cần được chăm sóc.
• Có thể hỏi: "Vấn đề này có liên quan tới cân nặng không, hay có nguyên nhân khác?"

Khi nào cần tìm hỗ trợ

• Suy nghĩ về cân nặng và thức ăn chiếm hết tâm trí.
• Tránh gặp gỡ, tránh ăn cùng người khác vì cân nặng.
• Tự chê bai bản thân thường xuyên.
• Có hành vi ăn uống mất kiểm soát hoặc hành vi bù trừ.
• Buồn chán kéo dài, mất hứng thú.
• Ảnh hưởng tới công việc, quan hệ, chất lượng sống.

Đây là những tình trạng có hỗ trợ hiệu quả — nên nói với bác sĩ.

Một điều cần nói

Cân nặng không quyết định giá trị của một con người.

Theo đuổi sức khoẻ là điều tốt. Nhưng làm điều đó từ chỗ tôn trọng bản thân bền hơn nhiều so với làm từ chỗ xấu hổ.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Đừng bình luận về cân nặng người khác — kể cả lời khen cũng có thể gây hại.
2. Muốn hỗ trợ thì đề nghị cùng làm, đừng góp ý về ngoại hình.
3. Nói với chính mình như nói với một người bạn — xấu hổ dẫn tới bỏ cuộc, không dẫn tới cải thiện.

Câu hỏi thường gặp