Khi nào nên gặp bác sĩ về cân nặng

Rất nhiều người tự xoay xở nhiều năm trước khi đi khám. Thường thì đi sớm sẽ dễ hơn nhiều.

Đi khám ngay khi có

Thay đổi cân nặng không rõ nguyên nhân

• Sụt cân không chủ ý — đây là ưu tiên hàng đầu.
• Tăng cân nhanh không giải thích được.
• Tăng cân kèm phù — có thể liên quan tim, thận, gan.

Triệu chứng đi kèm

• Mệt mỏi kéo dài.
• Sốt kéo dài, ra mồ hôi đêm.
• Ho kéo dài trên ba tuần.
• Khát nhiều, tiểu nhiều.
• Tim đập nhanh, run tay, sợ nóng.
• Sợ lạnh, rụng tóc, da rất khô.
• Nuốt khó, đau bụng kéo dài.
• Thay đổi thói quen đi ngoài kéo dài.
• Kinh nguyệt bất thường.
• Nổi hạch, sờ thấy khối.

Nên gặp bác sĩ khi

• Có bệnh mạn tính — đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim, bệnh thận, bệnh gan, bệnh khớp, bệnh tuyến giáp.
• Đang dùng thuốc và muốn thay đổi cân nặng.
• Nghi thuốc đang dùng ảnh hưởng tới cân nặng.
• Đang mang thai hoặc dự định có thai.
• Đang cho con bú.
• Muốn thay đổi cân nặng nhiều.
• Đã thử nhiều cách mà không hiệu quả.
• Muốn bắt đầu tập luyện nhưng có bệnh hoặc lâu nay ít vận động.
• Có tiền sử gia đình mắc bệnh chuyển hoá.
• Đang cân nhắc dùng sản phẩm hay dịch vụ giảm cân nào đó.
• Đã lỡ dùng sản phẩm không rõ nguồn gốc.
• Người cao tuổi có thay đổi cân nặng.

Nên gặp chuyên gia dinh dưỡng khi

• Cần kế hoạch ăn cụ thể cho tình trạng của mình.
• Có bệnh cần chế độ ăn riêng.
• Muốn ăn chay hoàn toàn.
• Có dị ứng hoặc không dung nạp thực phẩm.
• Trẻ em có vấn đề tăng trưởng.
• Người cao tuổi sụt cân, ăn kém.
• Sau phẫu thuật, sau ốm nặng.
• Vận động viên hoặc người tập nặng.

Thường nên gặp bác sĩ trước — để loại trừ nguyên nhân bệnh lý, rồi mới tới phần kế hoạch ăn.

Nên tìm hỗ trợ tâm lý khi

• Việc ăn uống và cân nặng chiếm phần lớn suy nghĩ.
• Ăn thành cơn mất kiểm soát rồi thấy tội lỗi nặng nề.
• Nôn hoặc dùng thuốc để bù sau khi ăn.
• Tránh ăn cùng người khác.
• Sợ hãi khi phải ăn, cắt bỏ ngày càng nhiều loại thực phẩm.
• Buồn chán kéo dài, mất hứng thú.
• Tự đánh giá bản thân hoàn toàn qua con số cân.
• Có ý nghĩ làm hại bản thân — cần hỗ trợ ngay lập tức.

Với trẻ em

• Không tự cho trẻ ăn kiêng.
• Đưa trẻ đi khám khi tăng cân quá nhanh hoặc chậm lớn.
• Trẻ sụt cân luôn cần được khám.
• Trẻ ăn rất kém kéo dài.
• Trẻ có dấu hiệu lo lắng về cơ thể mình.
• Trẻ bị trêu chọc về cân nặng ở trường.
• Trẻ được đánh giá theo biểu đồ tăng trưởng, không theo cách của người lớn.

Chuẩn bị trước khi đi

• Cân nặng theo thời gian — trước đây, hiện tại, thay đổi trong bao lâu.
• Các triệu chứng và thời điểm bắt đầu.
• Danh sách đầy đủ thuốc và thực phẩm chức năng — kể cả thuốc nam, thuốc tự mua. Mang cả vỏ hộp thì tốt nhất.
• Những cách mình đã thử và kết quả.
• Thói quen ăn uống, vận động, giấc ngủ hiện tại.
• Tiền sử bệnh của bản thân và gia đình.
• Kết quả xét nghiệm cũ.
• Câu hỏi muốn hỏi — viết ra giấy.

Nên nói thẳng

• Nói thật về những gì đã dùng — kể cả sản phẩm mua qua mạng. Bác sĩ cần biết để xử trí đúng.
• Nói về khó khăn thực tế — bận, không có điều kiện, gia đình không ủng hộ.
• Nói nếu đang lo lắng hoặc thấy áp lực về cân nặng.
• Nói nếu không hiểu — hỏi lại cho rõ.

Nếu ngại đi khám

Nhiều người ngại vì sợ bị phán xét về cân nặng. Đây là lo ngại có thật và rất phổ biến.

• Bạn có quyền nói thẳng điều này với bác sĩ.
• Bạn có quyền yêu cầu được giải thích rõ.
• Nếu không thấy thoải mái — có thể tìm cơ sở hoặc bác sĩ khác.
• Có thể nhờ người thân đi cùng.
• Việc đi khám là để chăm sóc sức khoẻ của mình — không phải để bị đánh giá.

Một lời cuối

Cân nặng là một phần của sức khoẻ, không phải toàn bộ, và cũng không phải thước đo giá trị con người.

Việc quan tâm tới nó là hợp lý. Nhưng điều quan trọng hơn là làm những việc có cơ sở, đều đặn, trong nhiều năm — ăn đủ chất, vận động đều, ngủ đủ, đi khám khi cần.

Không có lối tắt nào an toàn cả.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Sụt cân không chủ ý là lý do đi khám ngay — đừng chờ xem thêm.
2. Nói thật về mọi sản phẩm đã dùng, kể cả mua qua mạng — bác sĩ cần biết để xử trí đúng.
3. Ngại bị phán xét là lo ngại chính đáng — bạn có quyền nói ra và có quyền tìm bác sĩ khác.

Câu hỏi thường gặp