Trà giảm cân, viên thảo dược và "detox"

"Thảo dược nên lành, không hại gì" là một trong những hiểu nhầm phổ biến và nguy hiểm nhất.

Trà giảm cân hoạt động thế nào

Phần lớn có tác dụng nhuận tràng hoặc lợi tiểu.

• Cân giảm vì mất nước và ruột rỗng — không phải vì giảm mỡ.
• Cân về lại ngay khi uống nước và ăn bình thường.
• Cảm giác "nhẹ người" là do ruột rỗng, không phải cơ thể được thanh lọc.

Tác hại khi dùng kéo dài

• Mất nước.
• Rối loạn điện giải — có thể ảnh hưởng tới tim, gây chuột rút, mệt lả, rối loạn nhịp.
• Phụ thuộc nhuận tràng — ruột giảm khả năng hoạt động bình thường, ngưng thì táo bón nặng hơn trước.
• Tổn thương niêm mạc ruột.
• Ảnh hưởng hấp thu chất dinh dưỡng và thuốc đang dùng.
• Đau bụng, đầy hơi kéo dài.
• Che lấp triệu chứng của bệnh thật — làm chậm chẩn đoán.

Vì sao "thảo dược" không đồng nghĩa với an toàn

• Thảo dược cũng chứa hoạt chất — nhiều thuốc hiện đại có nguồn gốc từ thực vật.
• Có tác dụng thì cũng có tác dụng bất lợi.
• Liều lượng thường không rõ — cùng một loại nhưng hàm lượng khác nhau giữa các lô.
• Tương tác với thuốc đang dùng — có thể làm tăng hoặc giảm tác dụng của thuốc điều trị.
• Nguy cơ nhiễm kim loại nặng, thuốc bảo vệ thực vật ở sản phẩm không kiểm soát.
• Nguy cơ bị trộn tân dược — đây là vấn đề đã gặp nhiều lần.
• Nhầm lẫn cây thuốc — có cây rất giống nhau nhưng độc tính khác hẳn.

Đông y do thầy thuốc có chuyên môn kê, với dược liệu rõ nguồn gốc, là chuyện khác hoàn toàn với sản phẩm bán trôi nổi.

Về "detox" và "thanh lọc cơ thể"

Cơ thể đã có hệ thống sẵn

• Gan và thận đảm nhiệm việc xử lý và đào thải.
• Chúng làm việc liên tục, không cần sản phẩm nào "kích hoạt".
• Nếu gan thận có vấn đề thì cần điều trị y tế, không phải uống trà.

Vấn đề của các liệu trình detox

• Thường rất ít năng lượng — gây mệt, chóng mặt, mất cơ.
• Thiếu đạm và vi chất.
• Chỉ uống nước ép nhiều ngày — nhiều đường, ít chất xơ, ít đạm.
• Nguy hiểm với người đái tháo đường — nguy cơ hạ đường huyết hoặc đường huyết dao động mạnh.
• Nguy hiểm với người bệnh thận, bệnh gan.
• Cân giảm chủ yếu do mất nước, quay lại ngay sau đó.
• Tạo vòng lặp nhịn rồi ăn bù.

Các loại sản phẩm khác cần cảnh giác

• Viên "đốt mỡ" — thường chứa chất kích thích liều cao.
• Sản phẩm "chặn hấp thu tinh bột, chặn hấp thu mỡ" — nếu có tác dụng thật thì cũng gây rối loạn tiêu hoá và ảnh hưởng hấp thu vitamin tan trong dầu.
• Cà phê giảm cân, sữa giảm cân.
• Kẹo, thạch giảm cân.
• Miếng dán giảm mỡ bụng — không có cơ sở.
• Đai nịt bụng nóng — chỉ làm ra mồ hôi, có thể gây bỏng da.
• Sản phẩm "giảm cân cấp tốc trước đám cưới".

Khi nào phải ngưng và đi khám ngay

• Tiêu chảy nhiều, mất nước.
• Đau bụng dữ dội.
• Nôn nhiều.
• Tim đập nhanh, hồi hộp.
• Chuột rút nhiều, mệt lả — dấu hiệu rối loạn điện giải.
• Vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu.
• Chóng mặt, ngất.
• Đi ngoài ra máu.
• Phát ban, ngứa, sưng môi mặt — dấu hiệu dị ứng.
• Khó thở — cấp cứu ngay.

Nếu vẫn muốn dùng thứ gì đó

• Hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước.
• Nói rõ mọi thuốc đang dùng.
• Chọn sản phẩm có nhãn mác đầy đủ, nguồn gốc rõ ràng, mua ở nhà thuốc.
• Đọc kỹ thành phần.
• Không dùng nếu đang mang thai, cho con bú, hoặc cho trẻ em.
• Không dùng kéo dài.
• Ngưng ngay khi có dấu hiệu bất thường.

Khi người thân đang dùng

• Đừng chê bai hay chế giễu — dễ làm họ giấu đi thay vì ngưng.
• Hỏi xem họ đang mong đợi điều gì — thường là điều có thể đáp ứng bằng cách khác.
• Đề nghị cùng đi khám và mang sản phẩm theo để hỏi bác sĩ.
• Chú ý các dấu hiệu bất thường ở họ — người dùng thường không tự nhận ra.
• Với người cao tuổi, để ý xem có bị bán với giá rất cao không — đây là nhóm hay bị nhắm tới.

Thứ thực sự có tác dụng

Không hấp dẫn bằng, nhưng có cơ sở:

• Ăn nhiều rau xanh, đủ chất xơ — giúp tiêu hoá tốt hơn bất kỳ trà nào.
• Uống đủ nước lọc.
• Hạn chế đồ uống có đường và rượu bia — giúp gan hơn mọi sản phẩm "mát gan".
• Vận động đều.
• Ngủ đủ.
• Nấu ăn tại nhà.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Trà giảm cân làm mất nước, không làm giảm mỡ — cân về lại ngay sau đó.
2. "Thảo dược" không đồng nghĩa với an toàn — vẫn có hoạt chất, tác dụng bất lợi và tương tác thuốc.
3. Gan và thận đã làm việc thanh lọc liên tục — không cần sản phẩm nào kích hoạt.

Câu hỏi thường gặp