Người gầy muốn tăng cân cũng là một thị trường lớn. Và rủi ro ở đây đặc biệt nghiêm trọng.
Vấn đề chính: corticoid trộn lén
Corticoid là thuốc quan trọng trong y học. Nhưng khi bị trộn lén vào sản phẩm tăng cân, nó gây hại rất lớn.
Vì sao nó được trộn vào
- Làm tăng cảm giác thèm ăn rõ rệt.
- Gây giữ nước — cân tăng nhanh.
- Tạo cảm giác "béo ra, hồng hào" trong thời gian ngắn.
- Người dùng thấy hiệu quả nhanh nên tin tưởng và giới thiệu cho người khác.
Nhưng thực chất
- Phần tăng chủ yếu là nước và mỡ, không phải cơ.
- Cơ thể thực ra yếu đi — cơ tay chân teo dần.
- Ngưng thuốc thì cân giảm lại — nên người ta lại dùng tiếp.
Dấu hiệu nhận biết
Về hình thể
- Mặt tròn lên, đầy đặn bất thường.
- Bụng to ra, gáy dày lên, trong khi tay chân lại teo nhỏ — đây là dấu hiệu đặc trưng nhất.
- Vết rạn da màu tím đỏ ở bụng, đùi, nách.
- Da mỏng đi, dễ bầm tím chỉ với va chạm nhẹ.
- Trứng cá nhiều, rậm lông.
- Tăng cân rất nhanh trong thời gian ngắn.
Về sức khoẻ
- Yếu cơ, khó đứng lên từ ghế, khó leo cầu thang.
- Huyết áp tăng.
- Đường huyết tăng.
- Dễ nhiễm trùng, vết thương lâu lành.
- Đau xương, dễ gãy xương.
- Mất ngủ, thay đổi tâm trạng.
- Đau dạ dày.
- Ở trẻ em — chậm cao lên dù cân tăng.
Sản phẩm nào cần cảnh giác
- Thuốc tăng cân không nhãn mác, chia lẻ ra túi.
- Thuốc "gia truyền" tăng cân.
- Viên nang không rõ nguồn gốc bán qua mạng.
- Sản phẩm hứa "tăng năm cân trong một tháng".
- Sản phẩm tăng cân cho trẻ em không có chỉ định.
- Thuốc bôi ngoài da không rõ nguồn gốc — corticoid cũng hấp thu qua da.
- Sản phẩm "ăn ngon ngủ tốt" bán trôi nổi.
- Sản phẩm "trị đau khớp thần kỳ" — cũng hay bị trộn corticoid.
Điều nguy hiểm khi ngưng
Dùng corticoid kéo dài rồi ngưng đột ngột có thể rất nguy hiểm.
- Cơ thể giảm khả năng tự sản xuất hormone tương ứng.
- Ngưng đột ngột có thể gây mệt lả, tụt huyết áp, nôn, đau bụng, thậm chí tình trạng nguy kịch.
- Phải giảm dần theo hướng dẫn của bác sĩ.
Vì vậy nghi ngờ thì đi khám, không tự ngưng.
Nếu nghi ngờ
- Đi khám ngay.
- Mang theo sản phẩm và vỏ hộp — kể cả khi không có nhãn.
- Chụp ảnh trang bán hàng, tin nhắn với người bán.
- Nói rõ đã dùng bao lâu, liều lượng thế nào.
- Không tự ngưng đột ngột.
- Nói với bác sĩ về mọi thuốc khác đang dùng.
- Không giấu vì ngại — bác sĩ cần biết để xử trí đúng.
Với trẻ em — đặc biệt nguy hiểm
- Corticoid ảnh hưởng tới sự phát triển chiều cao của trẻ.
- Trẻ có thể tăng cân nhưng không cao lên.
- Không tự cho trẻ dùng bất kỳ sản phẩm tăng cân nào.
- Trẻ chậm lớn cần được bác sĩ khám để tìm nguyên nhân — có nhiều nguyên nhân xử lý được.
- Cẩn thận với thuốc bôi da không rõ nguồn gốc cho trẻ.
- Thuốc "ăn ngon" cho trẻ bán trôi nổi cũng cần cảnh giác.
Vì sao người gầy hay tìm tới sản phẩm này
- Bị nhận xét về ngoại hình — "gầy như que củi", "ăn gì mà không lên cân".
- Cảm giác yếu, thiếu sức khoẻ.
- Đã ăn nhiều mà không lên cân nên nghĩ cần thứ gì đó mạnh hơn.
- Quảng cáo nhắm thẳng vào nhóm này — hứa kết quả trong vài tuần.
- Ít người nói với họ rằng gầy có thể do bệnh và cần đi khám trước.
Đây là lý do bước đầu tiên luôn nên là đi khám — không phải mua sản phẩm.
Cách tăng cân lành mạnh
Chậm hơn, nhưng an toàn và bền vững.
- Đi khám trước để loại trừ nguyên nhân bệnh lý của việc gầy — đây là bước quan trọng nhất.
- Ăn nhiều bữa hơn thay vì ăn quá no một lần.
- Thêm bữa phụ giàu dinh dưỡng — sữa, sữa chua, các loại hạt, chuối.
- Tăng đạm — thịt, cá, trứng, sữa, đậu phụ.
- Thêm chất béo lành mạnh — dầu thực vật, quả bơ, các loại hạt.
- Tập kháng lực — để phần tăng là cơ chứ không chỉ là mỡ.
- Không uống quá nhiều nước ngay trước bữa ăn.
- Ngủ đủ.
- Gặp chuyên gia dinh dưỡng nếu cần hướng dẫn cụ thể.
Điều đáng nhớ
Ba ý:
- Mặt tròn lên, bụng và gáy dày trong khi tay chân teo nhỏ là dấu hiệu đặc trưng của corticoid.
- Không tự ngưng đột ngột nếu đã dùng lâu — đi khám để được hướng dẫn giảm dần.
- Trẻ chậm lớn cần được bác sĩ khám, không tự dùng sản phẩm tăng cân.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao sản phẩm tăng cân trôi nổi nguy hiểm?
Vì một số bị trộn corticoid để tạo cảm giác thèm ăn và tăng cân nhanh, gây nhiều tác dụng bất lợi nghiêm trọng khi dùng kéo dài.
Dấu hiệu nào gợi ý đang dùng sản phẩm chứa corticoid?
Tăng cân nhanh bất thường, mặt tròn đầy lên, tích mỡ ở bụng và gáy trong khi tay chân teo nhỏ, da mỏng dễ bầm, vết rạn tím đỏ và người vẫn yếu.
Nghi ngờ rồi thì có nên ngưng ngay không?
Không tự ngưng đột ngột nếu đã dùng kéo dài, vì có thể nguy hiểm. Cần đi khám ngay và mang theo sản phẩm để bác sĩ hướng dẫn cách giảm dần.
Trẻ em dùng sản phẩm tăng cân có an toàn không?
Không nên tự cho trẻ dùng bất kỳ sản phẩm tăng cân nào. Trẻ chậm lớn cần được bác sĩ khám để tìm nguyên nhân thay vì dùng sản phẩm quảng cáo.